Jak wygląda proces spawania zbiorników w firmie – od przygotowania po końcową kontrolę jakości?
Proces spawania zbiornika rozpoczyna się od zgrzewania arkuszy blachy i ich zwijania (w zależności od sekcji/kształtu zbiornika). Następnie zwinięte arkusze są łączone obwodowo – na tym etapie mamy już „szkielet” zbiornika. Do tej konstrukcji można montować i mocować pozostałe elementy zbiornika. Proces ten polega na wykonywaniu małych spoin rozmieszczonych w określonej odległości od siebie. Na tym etapie montaż jest zakończony i przeprowadzana jest kontrola przedspawalnicza. Sprawdzamy poprawność montażu, jakość spoin sczepnych oraz przygotowanie powierzchni do spawania. Następnie zbiornik trafia na stanowisko zrobotyzowane, gdzie robot spawalniczy wykonuje spoiny zgodnie z dokumentacją. Miejsca trudnodostępne są spawane ręcznie przez spawacza. Po zakończeniu spawania sprawdzana jest jakość spoin.
Czym różni się spawanie zbiornika na paliwo od spawania np. zbiornika na wodę lub gaz?
Zbiorniki te wykonane są z różnych materiałów i mają odmienne konstrukcje. Różnice wynikają z samych metod spawania. Przykładowo, do spawania zbiorników ze stali nierdzewnej używamy gazu aktywnego, a do aluminiowych zbiorników na paliwo – gazu obojętnego. Już sama ta różnica wymusza zmianę metody i techniki spawania.
Jakie normy i przepisy regulują spawanie zbiorników ciśnieniowych i transportowych?
Przy projektowaniu i doborze odpowiedniej technologii spawania korzystamy z norm takich jak PN-EN 13094 oraz PN-EN 12972 (dotyczących zbiorników do przewozu materiałów niebezpiecznych) oraz przepisów ADR. Normy te i regulacje odwołują się do standardów spawalniczych, takich jak PN-EN ISO 9606 („Egzaminy kwalifikacyjne spawaczy”), PN-EN ISO 15614/13 („Specyfikacja i kwalifikowanie technologii spawania”) oraz PN-EN ISO 3834 („Wymagania jakości dotyczące spawania materiałów metalowych”). Oczywiście są to tylko niektóre z norm, z których korzystamy na co dzień. Oprócz nich istnieje szereg innych standardów dotyczących np. jakości spoin czy materiałów dodatkowych.
Jakie metody spawania są najczęściej stosowane przy produkcji zbiorników (np. TIG, MIG/MAG, SAW, WIG)?
Do spawania zbiorników aluminiowych najczęściej wykorzystujemy metodę MIG, korzystając również z robota spawalniczego. Metodę SAW stosujemy natomiast przy spawaniu zbiorników do transportu LPG.
Jakie czynniki bierzecie pod uwagę przy wyborze konkretnej metody?
Każda metoda ma swoje mocne strony. Wybór zależy od rodzaju złącza i oczekiwanych rezultatów. Przykładowo, metodę MIG/MAG stosujemy do spawania długich, prostych elementów, natomiast metodę TIG wykorzystujemy do spawania precyzyjnego.
Z jakich materiałów wykonuje się zbiorniki na paliwo, gaz i wodę oraz jak wpływa to na technikę spawania?
Zbiorniki paliwowe produkujemy głównie z aluminium. Obecnie zbiorniki na gaz wykonujemy ze stali o wysokiej wytrzymałości, natomiast zbiorniki na wodę ze stali nierdzewnej. Zależy to jednak również od wymagań klienta, a STOKOTA chętnie poszerza swoje horyzonty.
Jak ważne jest przygotowanie powierzchni przed spawaniem?
Niezwykle ważne! Zwłaszcza w przypadku spawania aluminium, które pokryte jest warstwą tlenków. Jeśli ta warstwa nie zostanie usunięta, istnieje duże prawdopodobieństwo powstania przyklejeń.
Jakie są najczęstsze błędy w przygotowaniu materiału i jak można ich uniknąć?
Najczęstszym błędem jest zbyt długi czas między przygotowaniem do spawania a samym procesem. Jak wspomniałem, aluminium bardzo szybko pokrywa się warstwą ogniotrwałych tlenków. Czyszczenie powinno odbywać się bezpośrednio przed spawaniem, co bywa trudne ze względów organizacyjnych i logistycznych.
Jak wygląda kontrola jakości spoin – jakie badania nieniszczące są stosowane (np. RT, UT, PT, VT)?
Wszystkie spoiny poddawane są kontroli wizualnej (VT), a niektóre z nich, oprócz badań VT, muszą przejść dodatkowe testy, takie jak RT. Zakres badań podyktowany jest normą dotyczącą zbiorników do przewozu materiałów niebezpiecznych oraz umową ADR. Stosujemy również badania nieniszczące do kontroli komponentów – na przykład badania PT wykorzystujemy do sprawdzania kluczowych elementów pod kątem ewentualnych niezgodności w materiale podstawowym.
Kiedy spoinę można uznać za bezpieczną?
Spoinę uznaje się za bezpieczną, gdy spełnia wymagany poziom jakości i została wykonana zgodnie z instrukcją technologiczną spawania WPS. Poziom jakości określany jest przez projektanta na podstawie obliczeń wytrzymałościowych.
Jakie są konsekwencje pozostawienia wadliwej spoiny w zbiorniku na paliwo lub gaz?
Wszystko zależy od rodzaju niezgodności, ale także od typu spoiny i obciążeń, jakim poddawane jest złącze. Warunki eksploatacji odgrywają kluczową rolę w ewentualnych awariach, dlatego tak ważne jest jak najszybsze wykrywanie i eliminowanie wszelkich niezgodności.
Jak często konieczna jest poprawka spoiny i z jakich powodów?
Spawanie jest procesem specjalnym, a przez to bywa nieprzewidywalne. Kontrole na różnych etapach produkcji (przed, w trakcie i po spawaniu) pozwalają nam eliminować niezgodności. Jeśli już się pojawiają, najczęściej są to przyklejenia. Wynika to z faktu, że aluminium jest z natury trudne w spawaniu.
Czy stosujecie system certyfikacji spawaczy zgodnie z normą EN ISO 9606-1?
Posiadamy certyfikat zgodności z normą PN-EN ISO 3834-2, co oznacza, że jesteśmy zobowiązani do certyfikowania spawaczy. Co ciekawe, osoby wykonujące prace montażowe również posiadają podstawowe uprawnienia spawalnicze. Ponadto wszystkie technologie wykorzystywane przy produkcji zbiorników lub ich komponentów są certyfikowane zgodnie z normą PN-EN ISO 15614/5613. Daje to nam i naszym klientom pewność, że połączenia spawane spełniają wymagania dotyczące wytrzymałości i jakości.
Jakie środki bezpieczeństwa są stosowane podczas spawania zbiorników ciśnieniowych?
Spawacze wyposażeni są w nowoczesne przyłbice z systemem ADFLO, który zapewnia dopływ świeżego powietrza do wnętrza maski. Ponadto stosujemy pełne środki ochrony indywidualnej, takie jak odzież ochronna, obuwie oraz rękawice wykonane z materiałów niepalnych.
Czym różni się proces spawania zbiorników na paliwo, gaz oraz zbiorników do transportu i magazynowania wody?
Przede wszystkim wspomniane zbiorniki wykonuje się z materiałów o różnych grubościach i rodzajach. Płaszcz zbiornika powstaje w procesie spawania zmechanizowanego przy użyciu ławy spawalniczej. Różnica polega na tym, że zbiorniki aluminiowe spawa się metodą TIG, natomiast zbiorniki stalowe (na odpady lub inne ciecze) metodą plazmową (metoda 15 zgodnie z PN-EN ISO 4063).
Jakie są największe wyzwania podczas spawania aluminium?
Osobiście uważam, że samo spawanie jest wyzwaniem. Proces ten jest nieprzewidywalny i często drobne zmiany mogą wpłynąć na efekt końcowy. W przypadku spawania aluminium dochodzi dodatkowa trudność związana z jego właściwościami termicznymi. Aluminium doskonale przewodzi ciepło, a przy tym ma niską gęstość (trzykrotnie mniejszą niż stal nierdzewna). Korelacja między tymi dwiema cechami sprawia, że aluminium jest bardzo podatne na ciepło generowane podczas spawania, co skutkuje ryzykiem odkształceń po zakończeniu procesu.
Czy zbiorniki na wodę również wymagają certyfikowanego personelu spawalniczego, mimo że nie są zbiornikami ciśnieniowymi?
Oczywiście. Niezależnie od tego, czy zbiornik jest ciśnieniowy, czy nie, jest on wykonywany przez certyfikowany personel spawalniczy (operatorów, spawaczy) oraz sprawdzany i nadzorowany przez uprawniony nadzór spawalniczy w postaci kontrolerów jakości i inżyniera spawalnika.
Jakie technologie wspierają dziś proces spawania (np. automatyzacja, roboty spawalnicze, pozycjonery)?
W STOKOTA, oprócz spawania ręcznego, stosujemy również spawanie zautomatyzowane (roboty spawalnicze) oraz zmechanizowane (ławy spawalnicze, urządzenia do spawania łukiem krytym SAW). Wykorzystujemy także pozycjonery, obrotniki i urządzenia centrujące.
Czy robotyzacja w spawaniu zbiorników jest opłacalna, czy większość prac nadal wymaga ludzkiej precyzji?
Rola człowieka w produkcji zbiorników jest wciąż niezastąpiona. Pamiętajmy, że spawanie zrobotyzowane i zmechanizowane jest wykonywane przez certyfikowanego operatora, który może nie steruje bezpośrednio łukiem spawalniczym, ale dba o poprawne ustawienia i parametry spawania oraz reaguje na czynniki zewnętrzne.
Jakie nowoczesne rozwiązania stosują Państwo w celu poprawy jakości i powtarzalności spoin?
Słowo „powtarzalność” od razu przywodzi na myśl automatyzację i to jest w pewnym sensie odpowiedź na to pytanie. Dzięki zastosowaniu robota eliminujemy czynnik ludzki podczas samego procesu spawania. Nie możemy jednak zapominać, że w produkcji zautomatyzowanej montaż nadal odgrywa ogromną rolę.
Czy w najbliższej przyszłości planowane są inwestycje w nowe technologie spawalnicze?
Zdecydowanie tak. Branża spawalnicza wciąż się rozwija. Widzimy to na seminariach i sympozjach spawalniczych. Testujemy nowe produkty i rozwiązania, które pozwolą nam zaoszczędzić jak najwięcej czasu oraz zwiększyć wydajność i jakość naszych wyrobów.
Ile czasu potrzeba na przeszkolenie spawacza, zanim będzie mógł samodzielnie spawać zbiornik?
Przede wszystkim osoba, która ma samodzielnie spawać zbiornik lub inne konstrukcje, musi posiadać odpowiednie uprawnienia, co oznacza, że musi zdać egzamin spawalniczy. Zakres egzaminu oraz ocenę gotowości pracownika ustalam w porozumieniu z mistrzem produkcji, w oparciu o dodatkowe testy wewnętrzne oraz planowany zakres prac dla danego pracownika.
Co wyróżnia dobrego spawacza w branży produkcji zbiorników?
Uważam, że jest to świadomość spawanego materiału. Jak wspomniałem wcześniej, aluminium jest bardzo trudnym materiałem do spawania, dlatego świadomość i ciągła samokontrola odgrywają naprawdę znaczącą rolę.
Czy zdarzają się sytuacje awaryjne lub błędy, z których zespół wyciągnął ważne wnioski?
Jak w każdej firmie, również u nas zdarzają się „niespodzianki”. Osobiście uważam, że błędy pozwalają nam rozwijać się nie tylko retorycznie, ale także logistycznie jako organizacja. W przypadku awarii zawsze spotykamy się jako przedstawiciele różnych działów i rozkładamy problem na czynniki pierwsze. W takich sytuacjach znaczenie pracy zespołowej staje się bardzo wyraźne.
Jak wygląda praca w dziale spawalni – jakie panują tam zasady i atmosfera?
Pracy jest bardzo dużo, ponieważ jako inżynier spawalnik muszę dbać o dokumentację spawalniczą, przygotowywać instrukcje spawania, pilnować terminów ważności uprawnień spawaczy (a mamy ich sporo!), a także szukać i testować nowe rozwiązania, aby usprawnić proces spawania i eliminować niezgodności. Czasami pojawiają się nieprzewidziane sytuacje, więc muszę być w dwóch (a nawet trzech) miejscach jednocześnie. Pytanie o atmosferę idealnie wpisuje się w to, co mówię, ponieważ to właśnie ona daje mi motywację i siłę do działania.
Dlaczego spawanie jest kluczowym etapem w całym procesie produkcji zbiorników?
Głównym powodem, dla którego spawanie odgrywa tak ważną rolę, jest fakt, że proces ten zapewnia trwałe połączenie elementów. Jest to niezbędne ze względu na rodzaj transportowanego medium. Nie zapominajmy, że cysterna to nie tylko zbiornik, ale także komponenty takie jak rurociągi. Czasami, aby zapewnić odpowiedni przepływ cieczy i prawidłowe rozmieszczenie wszystkich niezbędnych elementów, tworzymy skomplikowane kształty, a spawanie pozwala nam szczelnie połączyć mniejsze części.
Co może się stać, jeśli spoina nie spełnia wymagań – zarówno pod względem technicznym, jak i bezpieczeństwa użytkownika?
Jeśli spoina nie spełnia wymagań, może na przykład pęknąć, a tym samym spowodować rozszczelnienie zbiornika. Zagrożenia, które mogą z tego wyniknąć, zależą od transportowanego medium, przy czym szczególne niebezpieczeństwo występuje podczas przewozu skroplonego gazu LPG.
Co powiedziałbyś młodym ludziom, którzy chcą zostać spawaczami?
Przede wszystkim, żeby nie zniechęcali się przy pierwszych próbach. Spawanie to proces manualny, więc najważniejsze jest wypracowanie odpowiednich ruchów ręki. Ponieważ testuję pracowników przed ich zatrudnieniem, mogę obserwować ich postępy i widzieć, jak duży wpływ mają praktyka oraz utrwalanie umiejętności.
Mogę śmiało powiedzieć, że spawanie jest głównym procesem przy produkcji zbiorników w STOKOTA. To skomplikowany proces, ale każdego dnia pracujemy nad tym, aby zapewnić jak najlepszą jakość i wydajność naszej pracy. Robimy to, aby nasze produkty były bezpieczne, niezawodne i satysfakcjonujące zarówno dla naszych klientów, jak i dla nas samych.
.jpg)
